Netcongestie 2026: wat betekent de wachtlijst voor kleinverbruikers vanaf 1 juli voor uw zakelijke klant?

Door Pascal van Eijden · 6 juli 2026 · 5 min leestijd

Tot voor kort was netcongestie vooral een verhaal over grootverbruikers: fabrieken, distributiecentra en grote zonneparken die maanden of jaren moesten wachten op transportcapaciteit. Vanaf 1 juli 2026 verandert dat. Ook kleinverbruikers — inclusief de zwaardere aansluitingen tot en met 3x80A waar veel bedrijfspanden, VvE's en laadpleinen onder vallen — komen in congestiegebieden op dezelfde wachtlijst als grootverbruikers. Voor installateurs die zakelijke klanten adviseren over een nieuwe aansluiting, een laadplein of zonnepanelen op een bedrijfsdak, is dit een verandering die direct invloed heeft op de planning en de verwachtingen die u aan het begin van een traject moet schetsen.

De wachtlijst in cijfers

Eind 2025 stonden er ruim 15.000 grootverbruikers op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting op midden- of laagspanning — een stijging van ongeveer een kwart ten opzichte van een jaar eerder. Het totale wachtlijstvermogen kwam daarmee op circa 9,3 gigawatt. Deze cijfers gaan alleen over grootverbruikers; zodra kleinverbruikers per 1 juli 2026 in congestiegebieden meetellen, ligt een verdere groei van de wachtlijst voor de hand. Voor een zakelijke klant die overweegt te verzwaren voor een laadplein, een warmtepompinstallatie of een grotere zonnepanelen-installatie, is de wachtlijst dus niet langer een ver-van-mijn-bedshow, maar een reëel risico dat u als installateur vooraf moet benoemen.

Wat verandert er precies per 1 juli 2026?

Tot 1 juli 2026 reserveren netbeheerders in congestiegebieden nog een deel van de resterende capaciteit voor kleinverbruikers, zodat een nieuwbouwwoning of een kleine aansluiting normaal gesproken nog wordt aangesloten. Vanaf die datum vervalt dat onderscheid: iedereen die in een congestiegebied een nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt — van een eenmanszaak tot een 3x80A-aansluiting bij een bedrijfspand — komt op dezelfde wachtlijst als grootverbruikers, totdat er in dat gebied weer capaciteit beschikbaar komt.

Voor de installatiebranche is de 3x80A-grens relevant: dit is de wettelijke bovengrens van kleinverbruik en precies het soort aansluiting waarmee grotere woongebouwen, horecapanden, VvE-laadpleinen en middelgrote bedrijfspanden vaak werken. Een verzwaring van zo'n aansluiting — bijvoorbeeld om een laadplein, een warmtepomp of een grotere batterij aan te sluiten — valt na 1 juli 2026 dus onder dezelfde wachtlijstlogica als een grootverbruikersaansluiting.

Het ACM-prioriteringskader: wie krijgt voorrang?

Om de schaarse capaciteit eerlijk te verdelen, hanteert de ACM sinds 1 januari 2026 een landelijk prioriteringskader waarmee netbeheerders bepaalde aanvragen op de wachtlijst kunnen voorrang geven. Grootverbruikers kunnen sindsdien al voorrang aanvragen; voor kleinverbruikers geldt dit vanaf 1 juli 2026. Het kader onderscheidt drie categorieën:

• Congestieverlichters: aansluitingen die het net juist ontlasten, zoals grootschalige batterijopslag die pieken kan opvangen of vermijden.
• Veiligheid en kritieke voorzieningen: partijen die noodzakelijk zijn voor de openbare veiligheid of acute zorg, zoals politie, brandweer en ziekenhuizen.
• Basisbehoeften: onder meer onderwijs en openbaar vervoer, en vanaf 1 juli 2026 ook woningbouw.

Een aanvraag die buiten deze categorieën valt — de meeste reguliere bedrijfsaansluitingen, laadpleinen en zonnepanelenprojecten op een bedrijfsdak — schuift niet automatisch naar voren. Dat maakt het des te belangrijker om bij een klant met plannen in een congestiegebied vooraf te toetsen of het project ergens binnen deze categorieën past, en anders rekening te houden met een reguliere wachttijd.

Wat kunt u ondertussen adviseren?

Een plek op de wachtlijst betekent niet dat een klant stil moet zitten. Er zijn inmiddels beproefde tussenoplossingen die de wachttijd overbruggen of zelfs overbodig maken:

• Capaciteitsbeperkend contract (CBC): de klant spreekt met de netbeheerder af minder transportcapaciteit te gebruiken dan technisch mogelijk is, in ruil voor een vaste of variabele vergoeding. Bij een vast CBC geldt de beperking op vooraf afgesproken momenten (bijvoorbeeld doordeweeks tussen 07:00 en 11:00 uur); bij een variabel CBC bepaalt de netbeheerder — doorgaans een dag vooraf via het GOPACS-platform — wanneer moet worden bijgestuurd. Voor een zonnepanelenproject op een bedrijfsdak kan dit betekenen dat de aansluiting eerder gerealiseerd wordt, tegen een beperking van de piekinvoeding.
• GOPACS en congestiemanagement: GOPACS is het gezamenlijke platform van de Nederlandse netbeheerders waarop flexibel vermogen wordt verhandeld om congestie te verlichten. Vanaf 2026 geldt het capaciteitssturingscontract (CSC) steeds vaker als standaardvorm om zulke afspraken vast te leggen. Klanten met een batterij, warmtepomp of laadplein kunnen hiermee tegen een vergoeding hun verbruik of invoeding laten bijsturen op verzoek van de netbeheerder.
• Batterijopslag als congestieverlichter: omdat opslag in het prioriteringskader als congestieverlichtend wordt aangemerkt, kan een batterij bij het project een aanvraag juist kansrijker maken, naast de bekende voordelen voor zelfconsumptie en piekshaving.

Elke netbeheerder (Liander, Enexis, Stedin en de regionale netbeheerders) publiceert een actuele capaciteitskaart en eigen voorwaarden voor deze contractvormen. Controleer deze kaart altijd vóór u een offerte voor een nieuwe of zwaardere aansluiting uitbrengt, aangezien de situatie per postcodegebied sterk kan verschillen en regelmatig wijzigt.

Hoe legt u dit uit aan uw zakelijke klant?

Het meest overtuigende advies begint niet bij het product, maar bij de aansluiting: controleer de capaciteitskaart van de netbeheerder voor de locatie van de klant vóórdat u een laadplein, warmtepomp of zonnepanelenproject offreert. Is het gebied congestiegebied, benoem dan expliciet dat een verzwaring op de wachtlijst kan belanden, en bespreek in hetzelfde gesprek welke tussenoplossing — een capaciteitsbeperkend contract, batterijopslag of load balancing — het project alsnog haalbaar maakt. Een klant die vooraf weet waar hij aan toe is, accepteert een wachttijd of alternatief beter dan een klant die hiermee pas na de offerte wordt geconfronteerd.

Hoe EnerCalculatie hiermee omgaat

EnerCalculatie berekent voor zakelijke projecten het effect van een batterij of load balancing op de benodigde aansluitcapaciteit, zodat u vooraf inzichtelijk maakt of een kleinere aansluiting — of een capaciteitsbeperkend contract — het project haalbaar maakt zonder op de wachtlijst te belanden. Zo onderbouwt u het aansluitadvies met concrete cijfers in plaats van een inschatting achteraf. Meer over de rol van opslag in dit soort projecten leest u in ons artikel over terugleverkosten en de rol van een thuisbatterij.