Airco als verwarming: hoe berekent u de gasbesparing en het extra stroomverbruik voor uw klant?

Door Pascal van Eijden · 21 juli 2026 · 7 min leestijd

Kernpunten

Een m³ Gronings aardgas levert volgens ISSO-normen netto circa 8,8 kWh thermische warmte via een HR-ketel.
De SCOP-waarde is leidend voor het berekenen van het seizoensgebonden elektriciteitsverbruik van de airco.
Airco's verwarmen decentraal; de invloed op het tapwaterverbruik moet altijd apart worden gecalculeerd.
De verhouding tussen gasreductie en stroomtoename hangt direct samen met de isolatieklasse en het stookgedrag.

Nu de energieprijzen en nettarieven dynamisch blijven bewegen, zoeken steeds meer eindklanten naar snelle en gerichte manieren om hun gasverbruik te verlagen. De split-airconditioning — technisch gezien een lucht-lucht warmtepomp — is in de praktijk een van de meest laagdrempelige oplossingen om dit te bereiken. Voor u als installateur ligt hier een belangrijke adviesrol: een klant wil vooraf exact weten hoeveel gas hij bespaart en welk extra elektriciteitsverbruik daar tegenover staat.

Het simpelweg noemen van algemene percentages is riskant en onprofessioneel. Om een betrouwbare businesscase op te stellen, moet u rekenen met de energetische waarden van gas en elektriciteit, gecorrigeerd naar het reële rendement van de bestaande cv-ketel en de seizoensprestatie van de airco. In dit artikel leert u de exacte stappen en normen om deze berekening deterministisch uit te voeren.

TL;DR — De Kernformule

Voor het snel en betrouwbaar overbruggen van gas- naar stroomverbruik hanteert u de volgende natuurkundige basisrichtlijn op basis van ISSO-normen:

1 m³ Gronings aardgas = ~9,7 kWh bruto energetische waarde.
Bij een reëel ketelsysteemrendement van 90% levert dit 8,8 kWh netto warmte.
Bij een SCOP van 4,0 verbruikt de airco: 8,8 kWh / 4,0 = 2,2 kWh elektriciteit per bespaarde m³ gas.

Gebruik deze vuistregel voor snelle indicaties, maar doorloop de onderstaande stappen voor een specifiek klantdossier.

De energetische basis: Van gas (m³) naar warmte (kWh thermisch)

Om een vergelijking te maken tussen het gasverbruik van een cv-ketel en het stroomverbruik van een airconditioning, moeten we beide energiedragers terugbrengen naar dezelfde eenheid: kilowattuur (kWh) thermische energie.

Volgens gegevens van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en de Nederlandse NTA 8800-norm heeft één kubieke meter (m³) Gronings aardgas een energetische bovenwaarde van circa 35,17 MJ, wat gelijkstaat aan ongeveer 9,77 kWh bruto warmte. De onderwaarde, die de basis vormt voor traditionele rendementsberekeningen, ligt rond de 31,65 MJ oftewel 8,8 kWh.

Een cv-ketel kan deze energie echter niet zonder verlies omzetten in warm water voor de radiatoren. Hoewel moderne HR-ketels een theoretisch rendement van meer dan 100% op onderwaarde kunnen claimen, is het werkelijke systeemrendement in een woning (inclusief opstartverliezen, stilstandverliezen en distributieverliezen via ongeïsoleerde leidingen) aanzienlijk lager. ISSO-publicaties en praktijkmetingen laten zien dat een reëel systeemrendement van 90% voor verwarming een nauwkeurige en veilige standaardaanname is.

Dat betekent dat we voor elke kubieke meter aardgas die niet langer verbrand wordt, de volgende netto thermische warmtebehoefte uit de woning wegnemen:

1 m³ aardgas = 9,77 kWh (bruto) * 90% (rendement) = ~8,8 kWh netto thermische warmtebehoefte

De invloed van de SCOP bij een airco als verwarming

Nu we weten dat elke bespaarde kubieke meter gas vraagt om een vervangende thermische warmteopbrengst van 8,8 kWh, kijken we naar de prestaties van de airconditioning. Een airco is een lucht-lucht warmtepomp die warmte aan de buitenlucht onttrekt en deze binnen afgeeft.

De efficiëntie hiervan wordt uitgedrukt in de COP (Coefficient of Performance). Omdat de buitentemperatuur gedurende het stookseizoen continu fluctueert, rekent u voor de jaarlijkse energiebalans niet met de momentane COP, maar met de SCOP (Seasonal Coefficient of Performance). De SCOP is berekend op basis van een gestandaardiseerd Europees klimaatprofiel (voor Nederland is dit meestal het Strasbourg-profiel).

Een kwalitatieve split-unit airco die ontworpen is voor verwarming heeft in het Nederlandse klimaat een SCOP die varieert tussen de 4,0 en 4,6. Dit betekent dat het systeem over een heel stookseizoen gemiddeld 4,0 tot 4,6 kWh thermische warmte levert voor elke kWh aan elektriciteit die de compressor en ventilatoren verbruiken.

Wilt u dieper ingaan op de exacte mechanismen achter deze seizoensprestaties en hoe u deze vertaalt naar een realistisch stroomprofiel? Lees dan ook ons specifieke artikel over de SCOP-waarde van een warmtepomp en stroomverbruik.

Stappenplan: Zo voert u de berekening uit voor uw klant

Om tot een klantspecifiek en kloppend advies te komen, doorloopt u de volgende vier stappen in uw adviesgesprek:

Stap 1: Scheid het gasverbruik voor verwarming van tapwater

Een airco kan alleen ruimtes verwarmen; het systeem levert geen warm tapwater voor de douche of keuken. U moet daarom eerst bepalen welk deel van het historische gasverbruik van de klant daadwerkelijk naar ruimteverwarming gaat. Als vuistregel (gebaseerd op gemiddelde gezinssamenstellingen) trekt u circa 100 tot 150 m³ gas per persoon per jaar af van het totale jaarverbruik voor het tapwater. Wat overblijft is het verwarmingsdeel.

Stap 2: Bepaal het dekkingspercentage van de airco

Verwarmt de klant de gehele woning met airco's (bijvoorbeeld via een multi-splitsysteem), of wordt de airco alleen ingezet als zonale bijverwarming in de woonkamer en werkkamer? In het laatste geval dekt de airco bijvoorbeeld slechts 60% tot 70% van de totale warmtevraag. De overige 30% tot 40% (bijvoorbeeld voor slaapkamers of badkamers) blijft via de bestaande cv-ketel of radiatoren lopen.

Stap 3: Bereken de bruto gasbesparing en de netto warmtebehoefte

Vermenigvuldig het verwarmingsdeel van het gasverbruik met het dekkingspercentage. Dit geeft de theoretische gasbesparing in m³. Vermenigvuldig deze kubieke meters vervolgens met 8,8 kWh om de over te dragen thermische warmtevraag te berekenen.

Stap 4: Calculeer het extra stroomverbruik

Deel de berekende thermische warmtevraag door de SCOP van de geselecteerde airconditioning. De uitkomst is het extra elektriciteitsverbruik in kWh dat op de jaarnota van uw klant zal verschijnen.

Isolatieniveau woning	Typische SCOP (verwarmen)	Conversiefactor (kWh per m³ gas)	Aandachtspunt voor installateur
Slecht (energielabel D tot G)	3,8 - 4,0	~2,3 kWh	Hoge transmissieverliezen; tochtklachten mogelijk bij hoge ventilatorsnelheid.
Matig tot goed (label B of C)	4,1 - 4,3	~2,1 kWh	Ideaal scenario voor hybride stookgedrag (overdag airco, 's nachts cv).
Zeer goed (label A of beter)	4,4 - 4,6	~1,9 kWh	Zeer laag verbruik; airco kan snel moduleren naar een laag stand-by vermogen.

Praktijkvoorbeeld: Een realistisch scenario doorrekenen

Laten we de theorie toetsen aan een concreet praktijkvoorbeeld van een tussenwoning met een matige isolatie (energielabel C). Het totale historische gasverbruik van dit huishouden (twee personen) is 1.200 m³ per jaar.

Stap 1: We trekken 200 m³ gas af voor warm tapwater (twee personen). Het gasverbruik dat puur aan ruimteverwarming wordt besteed is dus 1.000 m³.
Stap 2: De klant kiest voor een single-split airco in de woonkamer/open keuken. Dit is de zone waar overdag en 's avonds geleefd wordt. We schatten in dat deze zone verantwoordelijk is voor 70% van de totale warmtevraag in de woning. De beoogde gasbesparing is dus 70% van 1.000 m³ = 700 m³.
Stap 3: De te vervangen thermische warmtebehoefte is 700 m³ * 8,8 kWh = 6.160 kWh thermisch.
Stap 4: De geselecteerde split-unit heeft een SCOP van 4,2 in verwarmingsmodus. Het extra elektriciteitsverbruik wordt dan: 6.160 kWh / 4,2 = 1.467 kWh.

De rekensom voor uw klant laat onderaan de streep een duidelijke verschuiving zien: een reductie van 700 m³ gas tegenover een toename van 1.467 kWh aan stroom. In een eerlijke adviesrapportage neemt u deze verschuiving integraal mee, inclusief de eventuele impact op de teruglevering van aanwezige zonnepanelen.

Technische valkuilen bij het verwarmen met een airco

Hoewel de energetische rekensom gunstig uitpakt, moet u uw klant ook behoeden voor comfort- en installatietechnische valkuilen. Lucht-lucht verwarming gedraagt zich wezenlijk anders dan een traditioneel hydronisch systeem met radiatoren of vloerverwarming.

Ten eerste is er de luchtcirculatie. Een airco blaast warme lucht de ruimte in. Bij een te krappe dimensionering moet de ventilator op een hoge stand draaien om de warmte te verspreiden, wat kan leiden tot tochtklachten en geluidshinder. Dimensioner de unit daarom liever met een gezonde marge, zodat deze op een lager, stiller ventilatortoerental de ruimte op temperatuur kan houden.

Ten tweede speelt de ontdooicyclus (defrost) een rol bij lagere buitentemperaturen. Zodra de buitentemperatuur richting het vriespunt daalt, kan de vochtige buitenlucht vastvriezen op de lamellen van de buitenunit. De airco moet dan tijdelijk de cyclus omdraaien om de buitenunit te ontdooien. Tijdens deze cyclus bläst de binnenunit gedurende enkele minuten geen warme lucht, wat door de klant als 'tocht' ervaren kan worden als de unit ongelukkig gepositioneerd is.

Wilt u een diepgaande vergelijking maken tussen het comfort en de verkoopargumenten van een airco versus een hybride of all-electric watergedragen warmtepomp? Raadpleeg dan ons artikel over de afweging tussen een airco of een hybride warmtepomp.

Hoe EnerCalculatie hiermee omgaat

Het handmatig doorrekenen van deze verschuivingen in Excel-sheets is tijdrovend en verhoogt de kans op fouten, zeker wanneer uw klant ook al beschikt over zonnepanelen, een laadpaal of plannen heeft voor een thuisbatterij. De rekenmodellen in EnerCalculatie zijn deterministisch opgebouwd om deze interacties nauwkeurig te simuleren.

Onze rekentool modelleert de warmtebehoefte op uurbasis en brengt de opwek van zonnepanelen direct in mindering op het extra stroomverbruik van de airco. Hierdoor ziet uw klant in één oogopslag hoe de terugverdientijd wordt beïnvloed en hoe de energienota zich onderaan de streep ontwikkelt. Door deze geïntegreerde aanpak presenteert u geen losse schattingen, maar een gevalideerd en professioneel adviesrapport.

Benieuwd hoe snel u een dergelijke berekening opstelt voor uw volgende project? Bekijk direct de mogelijkheden op onze rekentool airco pagina of ontdek hoe u verschillende verduurzamingsmaatregelen naadloos combineert in één klantdossier.

Veelgestelde vragen

Hoeveel stroom verbruikt een airco gemiddeld bij het verwarmen van een ruimte?

Het stroomverbruik hangt direct af van de thermische warmtevraag van de ruimte en de SCOP van het systeem. Bij een gemiddelde jaarlijkse warmtebehoefte van 2200 kWh en een SCOP van 4,0 verbruikt de airco op jaarbasis circa 550 kWh aan elektriciteit.

Kan een airco de cv-ketel volledig vervangen voor de hele woning?

Technisch kan een multi-splitsysteem met voldoende vermogen een woning volledig verwarmen, mits de transmissieberekening klopt. Er is dan wel een aparte elektrische oplossing nodig voor warm tapwater, zoals een warmtepompboiler, omdat een airco (lucht-lucht warmtepomp) geen sanitair water kan verwarmen.

Waarom daalt de COP-waarde van een airco als het buiten erg koud is?

Bij lage buitentemperaturen is het temperatuurverschil tussen de buitenlucht en de gewenste binnentemperatuur groter, waardoor de compressor harder moet werken. Bovendien activeert het systeem periodiek een ontdooicyclus om ijsvorming op de buitenunit te smelten, wat extra energie kost.